HANÇALAR ve DİŞÇİLİK

Hançalar ve Dişçilik Hançalar’da, Türkiyenin değişik yörelerine yerleşmiş 1000 kadar diş teknisyeni olduğunu tahmin ediyorum.Hatay’da Kırıkhan ve Denizli’de Hançalar, en çok “alaylı dişçi” yetiştiren merkezlerdir.Kasabamızın dişçilik hikayesi, 1935 yılında Hacı Memiş Ali lakaplı, Ali Tenekeci’nin Denizli’de askerlik yaparken Ermeni Diş Hekimleri Şah Nazar ve Gegam Özset ile onların diş teknisyeni olan Abdi’den mesleği öğrenmeleri ile başlamış.Ve dişçilik kısa zamanda, Hançalar’ın babadan oğula, geleneksel mesleği oluvermiş.Dişçi Ali’nin kardeşi Osman Tenekeci,dişçilik tarihimizin yaşayan en eski şahidi, kendisiyle 24 Temmuz 2007, salı günü evinde görüştüm.Dişçiliğin nasıl başladığını ve ilk dişçilerimizi, çay sohbetinde, kendisinden bizzat dinledim. Antalya’daki 1925 doğumlu Mahmut Abbak, İstanbul’da yaşayan 1926 doğumlu Avukat Mustafa Karagöz ve Söke’de halen diş teknisyenliği yapan Mustafa Sarıkaya ile Hançalar’da yaşayan Himmet Kuzu’dan da kasabamızın 1930-35’li yılları hakkında bilgiler aldım.   Dişçi Ali’nin ilk çıraklarından Helvacı Osman Yıldız, bir süre seyyar gezdikten sonra Uşak’ta yerleşmiş.Hacıbekir Sıtkı Işık,Mehmet Emin Kanmaz,Osman Tenekeci ise Bekilli-Çivril-Sandıklı-Dinar civarlarında seyyar dişçilik yapmışlar.Gittikleri şehirlerde, han odalarında, köylerde ise köy odalarında köprü-protez, kaplama ve en önemlisi de anestezi ile diş çekimi yapmışlar. Aeratör kavramının olmadığı bu yıllarda elektriksiz köylerde, el ve ayakla çevrilen turlar ile dişçilik yapmışlar.Yaptıklar işin yasal olmadığı kesin ise de, diş hekimi sayımızın parmakla sayılacak kadar az olduğu bu yıllarda Hançalar’ın diş teknisyenleri, yine de ülkemizin önemli bir ihtiyacını gidermişlerdir.Bu yıllarda, mahkemelerin bile, bu suçu hafifletmek, mazur göstermek ve affetmek için çaba gösterdiğine şahit oluyoruz. Dişçilerimizin en çok, Antalya-Aydın ve İzmir’de toplandığı görülmektedir. Halil Bildir, Mahmut Abbak, Halil Sağlam, Ömer Yolcu,Veli Mert,Osman Gökduman, Mustafa ve Hasan Bayraktar, Mehmet Nalbant, Ali Çulha, Ali Çelik, Musa Kuru Antalya ve civarında dişçilik yaparlar.Bayram Işık,İbrahim Kırlı,İbrahim Akhan, Ahmet ve Hulusi Kanmaz ile Mehmet-Hüda-Ahmet Kanmaz kardeşler,Yusuf Tepe, Hasan-Ali ve Mehmet Tilkici, Aladdin-Kemal-Faruk ve Mehmet Çelik kardeşler, Hüseyin Çulha, Habip ve Osman Çandır İzmir’e yerleşir.Denizli’de Niyazi Helvacı(Şendişci), Mehmet Tatar ve Ahmet Cerit, Aydın ve çevresinde ise Halil ve Mustafa Sarıkaya, Ali Şeker, Osman Çelik, Baki Kavurgacı, Mustafa Dişçioğlu, Mustafa Zeybek, Mustafa Tiryaki, Mehmet Kabak,Bekir Köroğlu mesleği yürütürler.Uşak Osman Yıldız, Ahmet Tatar ve Ahmet Tilkici’ye mekan olmuş.Balıkesir-Bursa taraflarında Veysel Sabancı,Ali-İzzet ve Lütfi Kaya kardeşler ile, Mehmet ve Mustafa Tiryaki yer almıştır.Muğla ve çevresinde ise Mahmut Karagöz,Veli Çelik, Muammer Kopuk, Mustafa Akdere, Süleyman Abbak görülmektedir.Kütahya’da Muzaffer Savran ve Bekir Kır, Eskişehir’de Avni Cezayirli, Afyon’da ise Osman Şimşek’e rastlıyoruz. Zonguldak çevresine Mustafa Koldaş ve İlhan Yılmaz gitmişler.Ankara’nın doğusunda yerleşim daha az olmuş, başkentte İbrahim Çırak, Osman Kuşcu, Mustafa ve Veli Akhan ile sonradan Akkaş Ali Çulha yerleşmişler. Çankırı’da Hüsamettin Cerit,Yozgat’ta Necati Karagöz, Kastamonu’da Mehmet Aydınlı ve Hüseyin Macunlu, Elazığ’da Hasan Bayır, Kayseri’de Osman Kodal, Sakarya’da Mustafa Hallaç ve Edirne’de Ahmet Hallaç hizmet vermişler. Bildiğimiz ve bulabildiğimiz bütün isimler yazılmış ise de elbette yazılmayanlar vardır.Derneğimizde bu listeyi tamamlama ve kişisel bilgilerle resimli bir kitap hazırlama çalışması ayrıca yapılacaktır. Prof.Dr.Himmet KARAZEYBEK E-posta : drkarazeybek@hotmail.com..